Onze Lieve Vrouw Over de Dijle

Op maandag 6 februari 2017 lichtten Hugo De Cleyn, voorzitter van de kerkraad en schepen voor cultuur van de stad Mechelen, Björn Siffer de recente aankoop toe van een teruggevonden beeld uit de kerkschat van O.L. Vrouw o/d Dijle. Het gaat om het houten beeld van het door een engel gesteund kruis, dat in het begin van de 18de eeuw is gemaakt door Jan-Frans Boeckstuyns. Die bekende Mechelse beeldhouwer heeft het Heilig-Grafaltaar op zijn naam staan, waarvan het teruggevonden beeld een centraal deel uitmaakte. Zoals oudere parochianen zich weten te herinneren, heeft dat Heilig-Grafaltaar, tot 1965, gestaan op de plek waar nu de ‘Wonderbare Visvangst’ van Rubens hangt.

Hugo en Björn legden uit dat het beeld te koop werd aangeboden in de herfstprospectus van het veilinghuis Bernaerts, en dat het door alert optreden van de kerkraad en historicus Patrick De Greef kon worden aangekocht. Met hulp van de stad Mechelen kon de kerkraad het beeld voor € 9200 in de wacht slepen, en daarmee komt het terug in de kerk waar het thuishoort. Jan-Frans Boeckstuyns is ook de maker van de beeldengroep op het hoogaltaar, en de stijlverwantschap tussen dat altaar en het Grafaltaar is duidelijk te zien.

Patrick De Greef lichtte de bewogen historie van het aangekochte beeld toe. Het altaar van het Heilig Graf was de laatste statie van de Zeven-Weeën-bedetocht die men vroeger om en in de kerk kon maken. Onder dat altaar lag een beeld van de gestorven Christus, en het Kruis erboven werd ten hemel verheven. Toen de Fransen Rubens’ schilderij roofden kwam het Grafaltaar op de lege plek te staan. Daar werd het in 1944 beschadigd (maar niet vernield) door de na een bombardement en storm instortende zuidelijke puntgevel.

Pas in 1965 besloot de architect van het herstel J. Lauwers, het altaar te verwijderen. Over het vervolg zei Patrick het volgende: “Aangezien er in de boekhouding van de kerk geen uitgaven voor de sloop konden teruggevonden worden, mocht de aannemer wellicht het afbraakmateriaal houden in ruil voor zijn werk. Waarschijnlijk heeft hij het centrale beeld ... uitgezaagd, ingekort en mee naar huis genomen”. Het is een gissing, maar het biedt een logische verklaring voor het feit dat dit beeld na ruim 50 jaar - uit een erfenis - op een veiling opduikt. Hoe dan ook, we kunnen verheugd zijn over deze aanwinst. Het beeld, dat is aangetast door houtworm, zal nog moeten worden behandeld; daarna zal het zeker weer een mooie plaats krijgen in onze met haar vele kunstschatten gezegende kerk.
Foto’s Johan Lenaerts en KIK-IRPA (copyright)